Voor open en welomschreven uitoefening van de psychotherapie

Het federale Parlement heeft een wet vervaardigd over de licentie om psychotherapeutische activiteiten uit te oefenen. De kaderwet zal nader moeten bepaald worden door verscheidene uitvoeringsbesluiten. Deze zullen ongetwijfeld debatten doen ontstaan over de psychotherapie, zijn aard en de vereisten voor de uitoefening ervan. Het Manifest vat de begrippen en de standpunten samen, van waaruit wij aan een opbouwende dialoog zullen deelnemen.

Hoewel de oorsprong van de psychotherapie teruggaat naar de Oudheid, is het slechts in de XIXe eeuw dat ze zich is gaan identificeren als een gezondheidsdiscipline. Doch in de geschiedenis van de psychiatrie en de psychologie zal de XXe eeuw zal wel dé eeuw blijven waarin verschillende theoretische en conceptuele modellen en veelvuldige interventiemethoden zijn ontstaan. Deze werden rechtstreeks of onrechtstreeks beïnvloed door verschillende psychiatrische en psychologische disciplines, maar eveneens door de neurowetenschappen, de filosofie, de sociologie, de ethologie als ook door de antropologie. Gelijklopend met de toename van hun uitoefening zijn de psychotherapieën het onderwerp geworden van gevarieerde en in het bijzonder evaluatieve onderzoeken. Het geheel van deze kennis vormt een patrimonium dat de basis zal zijn voor de wording van de discipline.

De psychotherapeuten van de XXIe eeuw mogen de verschillende begrippen die doorheen de discipline ontwikkeld werden, niet negeren. Ten aanzien van die vaststelling zullen de psychotherapeuten ene of andere verkiezen. Meer en meer zijn er psychotherapeuten die elkaar bevragen, luisteren naar de inbreng van de anderen en dit in hun praktijk integreren. Deze integratieve benadering is veelbelovend voor deze discipline.

De zelfstandige psychotherapeutische uitoefening beperkt zich niet tot het gebruik van een bepaald model en de toepassing van specifieke behandelingstechnieken. Het omvat een beslissingsproces, gebaseerd op de indicatie en de adequaatheid van een bepaalde behandeling, al dan niet aangevuld met andere behandelingen. Daarop volgt de keuze van de interventies die het meest aangewezen zijn voor die persoon. Dit klinisch oordeel veronderstelt een onderscheidingsvermogen, ondersteund door de kennis van wetenschappelijke bijdragen over verscheidene dimensies van het psychologisch functioneren en een kennis van de verschillende multidisciplinaire interventies die heilzaam gebleken zijn. Het moet ook conform zijn aan de deontologische voorschriften zoals het voorzichtigheidsprincipe en het niet schaden. Dit onderscheidingsvermogen is een noodzakelijke voorwaarde om de psychotherapeutische activiteit veilig en efficiënt te laten verlopen.

De beoefenaars mogen de kennis niet negeren die ontstaan is vanuit verschillende betrouwbaarheidsonderzoeken die erkend zijn door de wetenschappelijke middens (Hoge Gezondheidsraad, 2005). Deze kennis is gebaseerd op klinische of empirische gegevens en beoogt het formuleren van hypothesen over de processen die verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van psychisch leed, de dysfuncties en stoornissen. Deze hypothesen ontstaan vanuit de ontwikkeling van procedures of interventies die bijdragen tot het specifiek verbeteren van de processen of tot het wijzigen van hun effecten. Hier rekening mee houden, draagt bij tot de kwaliteit van de diensten aan de burgers en aan de gemeenschap.

Een gespecialiseerde psychotherapeutische opleiding moet het ontwikkelen bevorderen van de relationele vaardigheden, die noodzakelijk zijn voor de therapeutische relatie. In dit kader moet de opleiding de toekomstige therapeut doen stilstaan bij zijn eigen kunnen. Ze moet bijdragen tot het verwerven van theoretische en methodologische knowhow. Maar de kunst van de psychotherapeut ligt eveneens in het kunnen aanpassen van zijn kennis aan de eigenheid van het lijden, de dysfuncties of de stoornissen beleefd door een persoon binnen de specifieke context van zijn existentieel parcours. Hij moet erop letten om zijn interventies aan te passen al naargelang de problemen die ervaren worden door de persoon. Ten slotte moet hij met het oog op zijn continue vorming, bekend zijn met de kritische analyse en de synthese van de voortdurende input van het onderzoek. Deze vereisten zijn noodzakelijke voorwaarden om tegemoet te komen aan de maatschappelijke vraag en de verwachtingen van de gebruikers.

De opleidingsinstituten moeten een welomschreven cursusaanbod doen, eisend en transparant. Dit moet gemakkelijk controleerbaar zijn door een accrediterende instantie die niet onderworpen is aan mogelijke belangenconflicten. De overheid die de licenties voor de psychotherapeutische activiteit zal toekennen, moet hierover dan ook zeer waakzaam zijn.

Zoals alle disciplines zal ook die van de psychotherapieën verder evolueren. Deze evolutie zal slechts kunnen (h)erkend worden indien het regulerend orgaan dat door de wet in het leven wordt geroepen, bestaat uit een verzameling van alle betrokken actoren: professionelen, academici en wetenschappers. In een democratische maatschappij moet de openbare validering van het geheel aan kennis en kunde geruggesteund worden door de aanbevelingen van instituten die over de middelen beschikken en over de noodzakelijke onafhankelijkheid om zo’ n missie tot een goed einde te brengen.

 

Rekening houdend met de voorschriften van de kaderwet en ter voorbereiding van toekomstige uitvoeringsbesluiten, zullen de acties van het platform zich concentreren op:

  1. De samenstelling van de federale Raad van de psychotherapie, in het bijzonder lettende op eventuele belangenconflicten ;
  2. De rationele selectie van de basisdiploma’s die toegelaten worden tot de psychotherapeutische opleiding;
  3. De modaliteiten en de inhoud van de voorwaarden die concreet zullen bijdragen tot het onderscheidingsvermogen en tot het klinisch oordeel;
  4. De erkenning door de overheid van de nauwgezet opgeleide psychotherapeuten, die zich niet inschrijven in de stromingen die door de wet worden voorgeschreven en dit zowel op het niveau van de licenties als op het niveau van de federale Raad van de psychotherapie.

 

Uw erkenning en uw steun zullen ons bijstaan in onze acties.